Вызваленьне з турмы Паліны Шарэнды-Панасюк стала сьветлай падзеяй для вольных беларусаў. Тым больш, што жанчыне ўдалося выехаць за мяжу і ўзьяднацца з сям’ёй у Летуве. Вядома, што ў грамадзтве кароткая памяць, і нямногія адзначылі важны факт. Вызваленьне Шарэнды-Панасюк і дзесяткаў іншых палітвязьняў фармальна адбылося пасьля звароту Зянона Пазьняка да дыктатара Лукашэнкі. Пасьля таго, як Зянон Пазьняк заклікаў да выратаваньня чалавечых жыцьцяў праз перамовы з дыктатурай, праз адмену антыбеларускіх санкцый ў абмен на выйсьце палітычных зьняволеных на волю (дарэчы, канкрэтна было сказана пра вызваленьне сп. Шарэнды-Панасюк). У выніку дыктатура дала знак, што перамовы на такіх умовах магчымыя.
Тут дададзім, што Лукашэнка прымае рашэньні сам і нікога ніколі ня слухае. Але назіраньні паказваюць – ён не прапускае міма вушэй таго, што кажа ягоны палітычны праціўнік Пазьняк. Прытым прапаганда рэгулярна маніпулюе выказваньнямі Пазьняка. Мы ўжо ня кажам пра тое, што каб зьвярнуцца з просьбай да дыктатара, які планаваў яго забіць, палітыку трэба было пераступіць праз сябе.
Таксама цяпер мы бачым, што пазыцыя НВР “Вольная Беларусь” аб тым, што вызваліць беларускіх закладнікаў у гэтых умовах можна толькі праз перамовы з тэрарыстычным рэжымам, ёсьць правільнай і дае вынікі.
Толькі што ў выніку перамоваў прадстаўнікоў амэрыканскай адміністрацыі з рэжымам Лукашэнкі былі вызваленыя тры закладнікі – журналіст Андрэй Кузьнечык, актывістка Алена Маўшук і амэрыканскі грамадзянін. Калі Эўразьвяз не прыслухаецца да прапановаў НВР “Вольная Беларусь” аб вызваленьні закладнікаў праз перамовы з тэрарыстамі, то зьвяртацца трэба будзе, відаць, да Злучаных Штатаў і да адміністрацыі Прэзыдэнта Трампа, спадзеючыся на добрую волю Амэрыкі.
Але вернемся да вызваленьня Паліны Шарэнды-Панасюк. У першым жа публічным выступе ў Вільні П. Шарэнда-Панасюк заявіла, што “за чатыры гады ня вызвалілі ніводнага вязьня”, маючы на ўвазе правал стратэгіі санкцый і так званага “міжнароднага ціску на рэжым Лукашэнкі”. Аднак ужо ў наступных прамовах пад уплывам, як было відаць, Н. Радзінай і іншых асобаў з «Хартыі-97», яна зьмяніла рыторыку і аргумэнтацыю ды пачала заклікаць да “санкцый і ціску”. Забыўшыся, што свайму вызваленьню яна абавязана якраз тактыцы сваіх перамоваў з тэрарыстамі, якія трымаюць у палоне беларускіх закладнікаў.
Цяпер П. Шарэнда-Панасюк, гэтак жа як і Н. Радзіна, пачала рэзка выступаць супраць якіх-кольвечы перамоваў з рэжымам. Аднак у яе разважаньнях няма логікі. Сама яна якраз уступала ў перамовы з прадстаўнікамі рэжыму (з тэрарыстамі). Нават падпісвала паперы аб супрацоўніцтве са спэцслужбамі КГБ (яна прызналася ў гэтым публічна, з мэтай дэзавуяваць вярбоўку). Значыць, каб выратаваць сваё жыцьцё і выйсьці на волю, можна пайсьці на кампраміс і ўступіць у перамовы з тэрарыстамі. А потым, ужо на волі, можна адмаўляць іншым ў магчымасьці перамоваў з рэжымам, каб вызваляць закладнікаў, што засталіся ў турме.
Адкуль такая мякка кажучы непасьлядоўнасьць? Можна патлумачыць такія паводзіны і рыторыку асобы перажытым стрэсам, “паветрам свабоды, якое ўдарыла ў галаву”. Магчыма, што ўсё гэта мае месца ў такой сытуацыі для жанчыны, якая перажыла зьдзекі і катаваньні ў лукашысцкай турме.
Але ёсьць яшчэ адзін важны чыньнік у псіхалягічнай карціне падзей. П. Шарэнда-Панасюк сустрэла ня толькі сям’ю і шчырых людзей, якія перажывалі за яе лёс. На прэс-канфэрэнцыі, дадзенай спадарыняй Палінай неўзабеве пасьля свайго вызваленьня, (не пад Бел-Чырвона-Белым Сьцягам, а пад штучнай сымволікай Эўразьвязу) побач зь ёю знаходзіцца ў якасьці мэнтара ўпамянутая намі Натальля Радзіна, дзеячка “Хартыі-97” – палітычнага фантома, які дэманструе доўгажыхарства, дзякуючы брусэльскім грантам і падтрымцы з боку чужой вырабленай дзейнасьці. Гэта ёсьць тая самая Натальля Радзіна, якая рэгулярна заклікае бамбаваць Беларусь, горад Мазыр, душыць эканоміку нашай краіны санкцыямі – усё ў імя “высакароднай мэты”: ліквідацыі рэжыму Лукашэнкі. Калі ў двух словах: маўляў, трэба разбурыць Беларусь, каб не было дыктатуры (дакладней, зьнішчыць дыктатуру разам зь Беларусяй). А таксама трэба не спыняцца і душыць Беларусь агульнымі эканамічнымі санкцыямі, каб рэжым выпусьціў палітвязьняў. (Пяць гадоў душаць, загналі беларускую эканоміку і гандаль ў Расею, а палітвязьняў толькі большае і катаваньні працягваюцца.)
Разважаць пра бамбаваньне беларускай тэрыторыі і эканамічныя санкцыі супраць народу Беларусі Н. Радзінай лёгка. Яна з калегамі па палітбізнэсу не ў турме і не пад бомбамі, існуе на брусэльскія ўліваньні і на працу ня ходзіць. Безумоўна, П. Шарэнда-Панасюк апынулася пад уплывам гэтай асобы і яе атачэньня ды пачала агучваць іхнія “ідэалагемы”.
Маладзейшыя беларусы хутчэй за ўсё ня ведаюць пра “паліт. шлях” Н. Радзінай. Справа ў тым, што ў «смі» створаны ідэалізаваны партрэт, які не супадае з гістарычнай рэальнасьцю.
Нагадаем некаторыя факты. У 2010 годзе, а менавіта ў крывавую нядзелю 19 сьнежня, Н. Радзіна брала ўдзел у шматтысячным шэсьці на Цэнтрвыбаркам у Менску, якое скончылася міліцэйскім пагромам і далейшымі рэпрэсіямі. Н. Радзіна была арыштавана і ськіравана ў родны Кобрын пад міліцэйскі дагляд. У сакавіку 2011 года ёй удалося ўцячы зь Беларусі і апынуцца ў Маскве (!). Ня маючы пры гэтым дакумантаў. Нагадваем, што перасоўвацца па Расейскай Фэдэрацыі ўжо тады без пашпарта было немагчыма: у Расеі тады і дагэтуль квіткі на праезд не прадаюць без прад’яўленьня пашпарта. З гэтага робім дапушчэньне, што пад Н. Радзіну, магчыма, невядома кім была арганізавана лакальная апэрацыя.
Давайце меркаваць паводле далейшых падзей. У Маскве яе гасьцінна сустрэлі расейскія таварышы. Н. Радзінай апекавалася Сьвятлана Ганнушкіна, член Савета пры прэзыдэнце Расейскай Фэдэрацыі па садзейнічаньні разьвіцьцю грамадзянскай супольнасьці і правах чалавека. С. Ганнушкіна зьвязалася з Крамлём. І ня проста з Крамлём, а з важнейшым тады чалавекам у Крамлі Уладзіславам Сурковым, намесьнікам кіраўніка прэзыдэнцкай адміністрацыі. Яго называюць распрацоўшчыкам ідэалёгіі пуцінізма, аўтарам «глубінного народа» і «русского свету». Гэты “ідэёлаг” важная фігура ў пуцінскіх спэцслужбах. Праз некалькі гадоў, у лютым 2014 года, ён будзе накіраваны ў камандзіроўку ў Кіеў. Там ён будзе камандаваць расстрэламі ўкраінскіх патрыётаў на Майдане.
З гэтым “ідэёлагам” (які на той час ўжо быў віцэ-прэм’ерам ураду Расеі) Сьвятлана Ганнушкіна арганізавала Н. Радзінай спатканьне. Перамовы з высокапастаўленым службістам атрымаліся выдатна. Ул. Суркоў дапамог Н. Радзінай атрымаць часовы пашпарт адной з краінаў Эўразьвязу і, заручыўшыся падтрымкай прэзыдэнта Расеі Мядзьведзева на выдачу замежнай візы Радзінай, накіраваў яе (“ахвяру рэпрэсій рэжыму Лукашэнкі”) на эміграцыю ў Нідэрлянды. (Верым, што безкарысна і без вярбоўкі.) Пазьней яна апынулася ў Летуве, затым у Польшчы.
Мяркуеце, што пра гэтыя прыгоды апэратыўна паведамілі нам тады “незалежныя беларускія СМІ”? Не, яны маўчалі. Першы расповед пра падарожжы і пераўтварэньні кобрынскай Папялушкі апублікавала праз паўгода пасьля падзей аўтарытэтная французкая газэта “Фігаро” (Le Figaro. 17.10.2012). Праз месяц пасьля гэтага азваліся «Наша ніва» (20-ХІ-2012) і радыё Свабода (20-ХІ-2012), апошняя з пераказам радзінскай метамарфозы пад кур’ёзным тытулам «Расея спужалася Радзінай».
Калі б такое пра Маскву-Крэмль і пра такога «палітыка» стала вядома, скажам, у Польшчы, то гэтая асоба перастала б існаваць у польскай палітыцы. Зьявіліся б фэльетоны пра крамлёўскага пратэжэ, з гэтага сьмяяліся б. А у нас хоць бы што. «Ксіва з Крамля» толькі дадае большага фасону журналістцы “Хартыі”.
Такім чынам, рупарамі палітыкі пад знакам “ніякіх перамоваў з рэжымам Лукашэнкі” і “задушэньня Беларусі эканамічнымі санкцыямі” выступаюць асобы, якія, каб вырашыць свае асабастыя праблемы, і ў перамовы ўступалі, і паперы падпісвалі, і пра санкцыі на пэўны час забываліся.
Можна меркаваць, што цяпер Паліну Шарэнду-Панасюк разам з Натальляй Радзінай будуць вазіць па Эўразьвязе і выкарыстоўваць як “гуманітарны рэсурс” у антыбеларускай палітычнай гульні Брусэля. Практыка паказала, што ні дыктатуру Лукашэнкі нельга ліквідаваць такім чынам, ні палітвязьняў вызваліць. Тысячы нашых людзей застануцца за кратамі у пакутах і катаваньнях. Рэжым яшчэ мацней будзе прывязвацца да Масквы.
Але перамены будуць. Гуманістычная вызвольная пазыцыя пераможа. Будуць вольнымі ня толькі беларускія вязьні рэжыму, але і ўся Беларусь.
13 люты 2025 г.
Уладзімер Маеўскі
