24 ліпеня 2024

Беларускае нацыянальнае медыя

Наш Дзень Волі

25 сакавіка мы клічам Днём Волі, і ён ёсьць нашым вялікім Нацыянальным Сьвятам!

Наш Дзень Волі мае пад сабою глыбокі гістарычны грунт, пра які варта нагадаць усім нам і, найперш, дыктатарскаму рэжыму ў Беларусі, які сёньня залічыў Раду БНР да экстрэмісцкіх арганізацый.

Напрыканцы 1917 году, скарыстаўшы сытуацыю, што склалася ў Расейскай імпэрыі пасьля кастрычніцкага перавароту,  Вялікая Беларуская Рада – аб’яднаўчы цэнтр усіх Беларускіх нацыянальна-дэмакратычных сілаў, зарганізавала правядзеньне ў сьнежні 1917 года ў Менску Першага Усебеларускага Кангрэсу, на якім былі прысутнымі 1872 дэлегаты.
Кангрэс абраў Раду, як свой выканаўчы ворган, што павінен быў спаўняць дзяржаўную ўладу і прывесьці да стварэньня незалежнай Беларускай дзяржавы.

21 лютага 1918г
. Рада выдала свой заканадаўчы акт – 1-ю Устаўную грамату, дзе абвяшчала сябе тымчасоваю ўладаю ў Беларусі.
9 сакавіка 1918г
. Рада выдала 2-ю Устаўную грамату, дзе галоўным пунктам запісана: ”Беларусь у рубяжох разсяленьня і лічэбнай перавагі Беларускага народу абвяшчаецца Народнай Рэспублікай.”
І нарэшце, 25 сакавіка 1918 году была прынятая 3-я Ўстаўная грамата, ад якой пачынаецца новы адлік Беларускай нацыянальнай гісторыі.
Вось гэтыя найважнейшыя словы:
”… Мы, Рада Беларускай Народнай Рэспублікі, скідаем з роднага краю апошняе ярмо дзяржаўнай залежнасьці, якое гвалтам накінулі расейскія цары на наш вольны край.
Ад гэтага часу Беларуская Народная Рэспубліка абвяшчаецца незалежнаю і вольнаю дзяржаваю.”

Акт 25 сакавіка 1918 года стаўся пачаткам дзяржаватворчага працэса ў найноўшай гісторыі Беларусі, падмуркам якога была гісторыя Вялікага Княства Літоўскага- нашай старажытнай дзяржавы.
Поўнавартасны працяг гэтага працэсу ў адпаведнасьці з ідэаламі БНР быў перапынены наступам бальшавікоў і наследнай акупацыяй тэрыторыі БНР Чырвонай Арміяй.

Аднак, з бальшавіцкай акупацыяй БНР не зьнікла, не зыйшла ў мінулае, не стала гістарычным артэфактам. Яна засталася жыць у новым вымушаным на той час абліччы.
Захапіўшы тэрыторыю, але пры наяўнасьці дзейснага ўраду БНР у выгнаньні, бальшавікі ўжо не маглі цалкам адрынуць ідэю наданьня нашаму краю статусу дзяржаўнасьці і мусілі стварыць квазірэспубліку – БССР. Безумоўна, без абвяшчэньня БНР не была б створаная  БССР.
Пры гэтым бальшавікі заявілі пра стварэньне не Паўночна-Заходняй, а менавіта Беларускай рэспублікі, замяніўшы ў назве БНР дэфініцыю ”народная” на словазлучэньне ”савецкая сацыялістычная”.
Вызначальнае слова “Беларускі” было прысутным паўсюдна – у назвах дзяржаўных структураў, культурных установаў, розных арганізацый. Яно фармавала і замацоўвала безумоўнае вызначэньне нацыянальнай індэнтыфікацыі БССР.

Беларуская Рэспубліка, хаця і ў складзе СССР, зьявілася на мапе з дакладна акрэсьленымі межамі, з адміністратыўным дзяленьнем і сталіцаю Менскам.

БССР не будавалася на ідэалах БНР, не была незалежнаю і дэмакратычнаю, не сталася нацыянальна-адроджанаю.

Але, дзеля станаўленьня дзяржаўнасьці ў першую чаргу патрэбны тэрыторыя і насельніцтва, якое ўсьведамляе сябе прыналежным да гэтай тэрыторыі. Гэтыя асноўныя складнікі надаюцца гісторыяй і менавіта яны стваралі пераемнасьць паміж БНР і БССР. А незалежнасьць і дэмакратыя мусяць быць здабытымі. Многія краіны страчвалі дзяржаўную незалежнасьць, перажывалі перыяды дыктатуры і аднаўлялі ў змаганьні свабоду.

Беларускі народ захоўваў сваё імкненьне да незалежнасьці і волі ва ўмовах жорсткага савецкага рэжыму, які нішчыў усялякія праявы нацыянальнага жыцьці, бязьлітасна распраўляўся з прадстаўнікамі беларускай палітычнай і інтэлектуальнай эліты. Аднак, у Беларусі вырасла і cфармавалася на  на ідэях БНР новае пакаленьне беларускіх палітыкаў, якія здолелі  дасягнуць абвяшчэньня незалежнасьці нашае краіны 25 жніўня 1991 году ў новым абліччы – Рэспублікі Беларусь.

Абвяшчэньне незалежнасьці БНР, стварэньне БССР, аднаўленьне незалежнасьці і зьяўленьне на мапе сьвету Рэспублікі Беларусь – гэта адзіны дзяржаватворчы працэс, як адбываўся на адной і той жа асноўнай этнаграфічнай тэрыторыі і з тым жа этнічна абьяднаным народам. Гэта працэс нараджэньня і разьвіцьця БНР, якая не стала гісторыяй, але жыве і да сёньня.
Жывое сэрца БНР бьецца ў сёньняшняй Беларусі, яно надае энэргію змагарнаму духу беларусаў.
 
Беларускі народ ізноў вымушаны змагаецца за сваю незалежнасьць і свабоду, за сваю  будучыню, якая апынулася пад пагрозаю з-за антыбеларускай палітыкі  дыктатарскага рэжыму Лукашэнкі.

Найбольш яскравым доказам таго, што існаваньне БНР не скончылася пасьля ўсталяваньня савецкай улады, ёсьць той факт, што ейны асноўны дзяржаўны ворган – Рада БНР, захавалася й да сёньня. 
Бальшавіцкая акупацыя вымусіла Раду БНР пакінуць краіну і выехаць у эміграцыю, але і на чужыне яна не спыніла сваю дзейнасьць. На выгнаньні Рада БНР не мела магчымасьці рэалізаваць сваю дзяржаўную місыю будаўніцтва незалежнай дэмакратычнай Беларусі. 

Але, яна ўвесь час працавала і працуе дзеля Беларусі –

– інфармуе заходні сьвет пра паняволены Беларускі народ,

– здабывае падтрымку і дапамогу для Беларусаў,

– рэпрэзэнтуе Беларускі народ у розных дэмакратычных рухах і арганізацыях,

– аб’ядноўвае Беларускую эміграцыю ў сьвеце.

Рада БНР захоўвае ідэалы БНР і да сёньня трымае мандаты дзяржаўнаe ўлады, атрыманыя ад Першага Усебеларускага Кангрэса.
Пасьля абвяшчэньня незалежнасьці Рэспублікі Беларусь у 1991 годзе  перад Радаю адкрылася магчымасьць перадаць свае паўнамоцтвы дэмакратычнаму ўраду, які  стаў бы будаваць краіну у адпаведнасьці з ідэаламі БНР. Аднак, гэтая надзея не спраўдзілася. 

У сувязі з гэтым Рада БНР  павінна і надалей выконваць сваю ранейшую ролю – захоўваць ідэалы БНР і  сымбалі дзяржаўнай улады.

Наш дзяржаватворчы працэс, распачаты ў 1918 годзе, дасягнуў у сваім разьвіцьці плённага выніку – Рэспубліка Беларусь дэ-юрэ існуе на мапе сьвету.
Аднак, гэты працэс дзяржаўнага будаўніцтва не завершаны.

Абавязак сёньняшніх беларускіх дэмакратычных сілаў завяршыць гэты працэс і зрабіць яго незваротным.
Перад намі стаяць тры галоўныя мэты:
– захаваць нашу дзяржаўную незалежнасьць,
– пазбавіцца ад дыктарскага рэжыму
– распачаць будаўніцтва дэмакратычнай структуры краіны на грунце
нацыянальнага адраджэньня.
Толькі так мы можам захаваць нашу дзяржаву  і збудаваць яе ў адпаведнасьці з ідэаламі БНР, пра якую марылі нашыя папярэднікі, хто абвесьцілі Акт 25 сакавіка 1918 году.  

Жыве Беларусь!

Ганна Сурмач, сябра Рады БНР, магістар гісторыі

Вартае ўвагі

Апошняе

“Лыжка дзёгцю” да юбілею Васіля Быкава

Вылілася яна ў адрас Васіля Уладзіміравіча з рук Алеся...

Ганебныя выбары, параза нацыі

Цяпер рэжымны афіцыёз, дэм-агентура, "экспэрты" ўсх масьцяў (якія тады...

ТАКТЫКА СІСТЭМНЫХ РЭПРЭСІЙ СУПРАЦЬ БЕЛАРУСАЎ З БОКУ РАСЕЙСКІХ АКУПАНТАЎ І РЭЖЫМУ ЛУКАШЭНКІ

За часы рэжыму Лукашэнкі Масква рыхтавала нацыянальнае вынішчэньне беларусаў...

Глядзіце і чытайце WARTA у сацыяльных сетках: