Адна з мігрантак падзялілася з парталам devby сваемі ўражаньнямі ад вяртаньня ў Беларусь. З матэрыялу вынікае, што насуперак акупацыйнай русіфікатарскай палітыцы людзі імкнуцца да пашырэньня беларускай мовы.
“Я вярталася ў Беларусь у 2025 пасля чатырох гадоў за мяжой — проста таму, што адзін этап у жыцьці падыйшоў да канца, а перспектывы другога за мяжой ніяк не праглядаліся. Ніякіх асаблівых чаканьняў у сувязі з гэтым у мяне не было — я была ў Мінску некалькі разоў наездамі і ведала, што цэнтр горада панылы, поўны сьцягоў і відэакамер.
Магчыма, гэта адсутнасьць чаканьняў ад горада і гатоўнасьць сысьці ва ўнутраную міграцыю сталі прычынай таго, што мая індывідуальная рэальнасць аказалася лепшай, чым уяўлялася.
Па-першае, у Мінску засталіся сябры, якія тэхнічна ўвялі ў свой круг зносін і актыўнасцяў. Па-другое, нейкія цікавыя актыўнасці ў горадзе аб’ектыўна жывыя. Ёсць моўныя клубы, спартыўныя супольнасці, проста пэўныя кропкі прыцягненьня ў горадзе накшталт касьцёлаў з цудоўнымі канцэртамі арганнай і народнай музыкі (і там аншлагі). Па-трэцяе, вы не паверыце, але ў Мінску нібыта падспудна працягваецца мяккая беларусізацыя. Ну, ці мне так здаецца, таму што я востра лаўлю любыя праявы беларускасьці.
«Дана мол», напрыклад, у гэтым годзе збудаваў «Калядны кiрмаш» — феерычную інсталяцыю з батлейкай і лаўкамі, персанажы якіх сыпалі прыказкамі на мове. Народ два месяцы таўпіўся вакол гэтых казачных домікаў. У асноўным, канешне, глядзелі і фоткаліся, але і слухалі таксама. А некаторыя бацькі з дзецьмі спрабавалі паўтараць за гандлярамі.
Рускамоўная сяброўка прыязджала ў госьці — хацела паслухаць мову. Я растлумачыла, што акрамя як «трымайцеся за поручні» у транспарце, без шансаў. Але рэальнасьць тут жа мяне абверглa: выпадковы знаёмы аказаўся беларускамоўным, у касьцёле ўдалося паслухаць службу па-беларуску, а потым і «Дана мол» пацешыў.
Такімі культурнымі адкрыццямі, ды і проста прыгожымі фоткамі Мінска вельмі хочацца дзяліцца з тымі, хто сумуе па горадзе за мяжой. Падзелішся, а потым сябе асаджваеш: ці сапраўды гэта ў радасць атрымальніку, ці не наступаеш на балючы мазоль?
Што яшчэ кінулася ў вочы? З сумнага: двары і пад’езды сталі нібыта бруднейшыя, у цёплыя (і не толькі) дні вецер даносіць у горад нейкі гнаявы смурод, крамы мяняюць шыльды, і новыя назвы быццам арыентаваныя на беднага пакупніка. Яшчэ вонкавая рэклама паўсюдна культывуе казіно і ваенную гісторыю, але тут усё зразумела. Зімой яна крыху згладжваецца навагоднімі дэкарацыямі: ёлкі ў гэтым годзе былі вельмі прыгожыя.
Дарогі ў маім раёне сталі навейшыя і шырэйшыя, у зонах адпачынку наставілі новых лавак і інсталяцый, а вось транспарт стаў хадзіць нібыта горш. На вуліцах і ў крамах прыкметна дадалося мігрантаў — азіятаў і афрыканцаў (праверка для тых вяртанцаў, хто пакутаваў за мяжой ад ксенафобіі).
Беларусы? Мне здаецца, яны такія ж. Усміхаюцца рэдка, у транспарце сядзяць, уткнуўшыся ў тэлефоны, у паліклініцы ветліва паднімаюць ногі перад прыбіральшчыцай са швабрай, дзверы ў метро па-ранейшаму прытрымліваюць. Калі звяртаешся — чулыя. Прадаўцы ў крамах — сама душэўнасць. У аддзеле пасцельнай бялізны прадавачка як з родным дзеліцца з вамі сакрэтам — як таньней справіць нестандартны камплект, калі на тканіну такія цэны. Сталыя жанчыны ў фітнес-клубе абмяркоўваюць паездкі да дзяцей у Польшчу, частуюць гарбатай і завуць у госці.
Увогуле, Мінск як Мінск з папраўкай на 2026-ы. Будзённы, розны, жывы. Так, гэта не Мінск 2019-га, калі культурнае жыццё віравала і ў цэлым было радасна і з запалам, але ў ім па-ранейшаму ёсць прастора для жыцьця.
Здаецца, палярныя ўяўленьні мігрантаў — аб тым, што іх горад такі ж цудоўны, якім яны яго запомнілі некалькі гадоў таму, ці, наадварот, пустынны і шэры — гэта перш за ўсё праекцыі іх унутраных перажываньняў. А рэальнасьць сама па сабе і дзесьці пасярэдзіне”
